EU Yatandika Okugatta Omutindo Gw'okupakinga Yinki, Okufaayo Ku Kupakinga Okufulumya ebweru

May 19, 2018

Leka obubaka .


Emyaka bwe gizze giyitawo, enkola y’okulungamya yinki n’ebintu ebirala ebikwatagana n’emmere mu Bulaaya ebadde tekwatagana nnyo. Abakola yinki kati basobola okugonjoola ebizibu mu ngeri ekwatagana.


Wabula olw’okusenguka kw’eddagala mu yinki z’okukuba ebitabo, nga twekenneenya n’okuddukanya obulabe bw’emmere epakibwa, kyetaagisa okusooka okukola ku bintu ebimu ebitali bikakafu.


Akakiiko akafuzi ak’akakiiko ka Bulaaya kasangibwa mu Brussels, nga kavunaanyizibwa ku kuwandiika amateeka ga EU era nga kakkirizibwa Palamenti ya Bulaaya n’olukiiko lwa baminisita olukiikiridde gavumenti z’amawanga agali mu mukago guno. Akakiiko kalangiridde nti kateesa ku mateeka amapya ku bikozesebwa mu kukwatagana n’emmere, nga kagenderera omulundi ogusoose okukwataganya amateeka ga...okupakinga emmereyinki ezikozesebwa amawanga ga EU.


Ebiragiro bya Girimaani ebikwata ku yinki y’okukuba ebitabo


Oluvannyuma lwa gavumenti ya Girimaani okufulumya ebbago ly’ekiragiro ekisembyeyo ku kukuba yinki z’ebintu ebikwatagana n’emmere, akakiiko kaagoberera enkola eno. Ebbago lino lyekenneenyeddwa akakiiko n’amawanga amalala agali mu mukago gwa EU. Enkola eyo waggulu yamalirizibwa nga tukozesa enkola ey’emyaka ebiri-. Okusinziira ku nkola eno, kyetaagisa nnyo amateeka amapya ag’ekikugu ag’amawanga gonna okwekenneenya mu mukago gwa EU okukakasa nti gagoberera amateeka ga EU era tegakola bulabe ku katale ka EU akamu.


Amawanga munaana agali mu mukago guno gaalaze obweraliikirivu ku kiragiro kya Girimaani, okusinga olw’okuba ekiragiro kino kyassaawo amateeka g’eggwanga agawerako ku yinki ne varnish ezikozesebwa mu kupakinga emmere, ekigenda okutaataaganya akatale ka EU ak’omunda.


Mu myaka munaana egiyise, etteeka ly’eggwanga lyokka eryalangirirwa Switzerland lye lyassaawo obukwakkulizo obw’enjawulo ku kusenguka yinki z’okukuba ebitabo mu bipapula by’emmere. Era eggwanga lino teri wadde mu mukago gwa EU. Wadde ng’etteeka lino likakatako mu Switzerland yokka, liteekeddwa mu nkola ng’omutindo ogw’obwannakyewa mu Bulaaya yonna.


Bannannyini bika by’emmere eby’ensi yonna bakizudde nti emitendera egy’enjawulo egy’okusenguka (okugeza, ebintu ebitannaba kwekenneenyezebwa) mu mutindo omukulu gisobola okukozesebwa mu kupakinga singa ekkomo ly’okuzuula emmere erya 0.01 ug/kg emmere terirabika nga lisenguka ku mmere.


Mu kiseera kino, obukakali bw’ebiragiro bweyongera nga waliwo enkola enkakali ey’okufuga. Okugeza, ebirungo ebivaako kookolo, ebikyusakyusa n’eby’obutwa ebizaala (CMR) ebikozesebwa mu yinki ezikuba ebitabo mu bipapula by’emmere.

Nga bawagirwa amawanga agali mu mukago gwa EU, akakiiko ka Bulaaya kagaana okugamba nti EU erina okussaawo ekkomo erikakata ku kusenguka ku yinki ezipakinga emmere n’okutwala enkola endala ez’amateeka ezikwata ku yinki-. Amakolero gonna agakola yinki gabadde gasaba amateeka ga Switzerland gakyusibwe ne gateekebwamu amateeka ga EU.


Akakiiko kalowooza nti etteeka lya EU eririwo kati ku buveera obuteekebwamu ebintu ebikwatagana n’emmere n’etteeka eddala erikwata ku nkola ennungi ey’okukola ebintu ebipakiddwa emmere (GMP) limala, ne bwe kiba nti amateeka gombi tegaliimu bipimo byonna ebikwata ku yinki.


N’olwekyo, puleesa y’akakiiko ka Bulaaya okukola enkola z’amateeka mu mulimu gwa yinki ebadde yeeyongera. Kino kiri bwe kityo kubanga etteeka lya Yinki y’okukuba ebitabo mu Girimaani terigenda kukoma ku kufuuka tteeka lya ggwanga lyonna, naye bwe linaateekebwa mu nkola, lijja kufuuka omutindo omulala ogwa pan-European era livuganya n’amateeka ga Switzerland.


Palamenti ya Bulaaya yayisa ekiteeso mu ggwanika ly’omwaka oguwedde nti akakiiko ka Bulaaya "kalina okukulembeza okukola ebipimo ebitongole ku mpapula n'ebipapula, varnish n'ebizigo, ebyuma ne alloys, yinki ezikuba ebitabo n'ebisiiga" ku bintu ebikwatagana n'emmere.


Palamenti ya Bulaaya esabye essira liteekebwe ku bintu ebikwatagana n’emmere, ebirina obulabe obw’amaanyi obw’okusenguka, ka kibeere butereevu oba butereevu, emmere erimu amazzi n’emmere erimu amasavu amangi, n’ebintu ebikwatagana n’emmere okumala ebbanga eddene-.


Ng’oggyeeko amakolero ga yinki y’okukuba ebitabo, amakolero amalala agali mu nkola y’okugaba ebintu ebipakiddwa nago geeraliikirivu olw’obutaba na mateeka ga EU ag’enjawulo era mu bujjuvu.


Martin Kaner, akulira ekibiina kya European Union Printing Ink Association (EuPIA) yagambye nti: "Akakiiko kaagambye nti kalina okuleeta enjawulo. Bulijjo twagala okukwatagana n'amateeka. Tusinga kweraliikirira nti okuteeka awamu amateeka ku kusengula ebipapula by'emmere kijja kukola Embeera yeeyongera okwonooneka."


Weereza okwebuuza .